از انقلاب مشروطه تاکنون، پرسش از اینکه ما در برابر غرب باید چه رفتاری داشته باشیم مطرح بوده است. به همین سبب، جریان روشن‌فکری در ایران نیز بر اساس پاسخی که به این پرسش می‌دادند را در سه طیف می‌توان دسته‌بندی کرد: تجددطلبان، گزینشگران و بومی‌گرایان. طیف سوم، کسانی هستند که به رد تقلید از فرهنگ غرب و جهان مدرن قائل‌اند. جلال آل احمد را می‌توان متعلق به این طیف سوم دانست، کتاب صوتی غرب زدگی او به شکلی شفاف و روشن عقاید او در این زمینه را بیان می‌کند.

اصطلاح غرب زدگی، توسط فیلسوف ایرانی احمد فردید ایجاد شده بود. فردید بر اساس تفکر مارتین هایدگر و نقد او بر تکنولوژی غرب، درکی فلسفی از این اصطلاح داشت. اما شاید بتوان گفت این جلال آل احمد بود که با کتاب غرب زدگی توانست آن را رواج دهد. جلال آل احمد (و در کنار علی شریعتی) روشن‌فکران هم‌دوره‌ی خود را قانع کردند که بیماری اجتماعی دامن‌گیر فضای فرهنگی ایران برخلاف تصور رایج، عقب‌ماندگی نیست و مشکل اساسی و بزرگی که ایران و دیگر کشورهای مسلمان با آن درگیر هستند، غرب زدگی است.

جلال آل احمد در کتاب غرب زدگی، تباهی‌های اجتماعی و فرهنگی ایران را بررسی کرد و سرچشمه‌ی آن‌ها را در ترک میراث اصیل و سنتی و تسلیم و تقلید از غرب یافت. این نویسنده که از آرای اگزیستانسیالیست‌های فرانسوی چون ژان پل سارتر و آلبر کامو و همچنین اندیشه‌های چپ مارکسیستی آگاه بود، تلاش کرد مدرنیته و مدرنیزاسیون را بومی کند. او در همان ابتدای کتاب غرب زدگی، این گرایش به تقلید از غرب را همچون «وبازدگی» قلمداد کرد و عواقب و عوارض آن را مورد بررسی قرار داد. او با نقد ماشینیسم غرب و تکنولوژی مدرن، غرب زدگی را بیماری و عارضه‌ای دانست که در «محیط آماده برای بیماری» رشد یافته بود.

نگاه تیزبین جلال آل احمد باعث شده بود او بتواند تقسیم‌بندی جدیدی که در جهان حاکم شده بود را ببیند. کتاب غرب‌زدگی نشان می‌دهد ما با دو دنیا مواجهیم: یکی غرب، که ماشین تولید می‌کند و دیگری شرق، که نمی‌تواند ماشین تولید کند و تنها مصرف‌کننده‌ی آن است. او تمام ایدئولوژی‌ها و ایسم‌های غرب را پوششی برای ساختن و صادر کردن ماشین از غرب به شرق می‌دانست و باور داشت شرق تا زمانی که نتواند ماشین بسازد، غرب‌زده خواهد بود و زمانی که توانایی ساخت ماشین را هم پیدا کرد، «ماشین‌زده» خواهد شد.

کتاب غرب زدگی اولین بار در سال 1341 منتشر شد و نسخه‌ی کامل‌تر آن که در سال 1342 آماده‌ی چاپ بود، در زیر چاپ توقیف شد. این کتاب از زمان انتشار تاکنون بحث‌های زیادی را ایجاد کرده است و مخالفین و موافقین متعددی داشته است (یکی از مخالفین آن، احمد شاملو شاعر بزرگ ایرانی بود).

کتاب صوتی غرب زدگی برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به مباحث مرتبط با مواجهه‌ی ایران با غرب و مدرنیته علاقه‌مندید و یا اگر دوست دارید آرا و عقاید جلال آل احمد در این رابطه را بدانید، شنیدن این کتاب صوتی به شما توصیه می‌شود.